Phương án thoát nạn là một trong những yếu tố trọng tâm trong nội dung thẩm định thiết kế về PCCC, đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ tính mạng và tài sản khi xảy ra sự cố cháy nổ. Việc xây dựng và đánh giá phương án thoát nạn phải dựa trên các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt, đảm bảo tính khả thi, an toàn và hiệu quả trong mọi tình huống khẩn cấp.
Phương án thoát nạn cần tuân thủ các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế về phòng cháy chữa cháy, như TCVN 3890:2009, NFPA 101, và các quy định của Bộ Công an về PCCC. Các nguyên tắc cơ bản bao gồm:

Phương án thoát nạn bao gồm các thành phần thiết yếu như lối thoát nạn trực tiếp và gián tiếp, giúp người sử dụng di chuyển an toàn từ vị trí nguy hiểm đến nơi an toàn. Cầu thang thoát nạn và cửa thoát hiểm được thiết kế theo tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt, sử dụng vật liệu chống cháy, có kích thước phù hợp và hệ thống thông gió hiệu quả để đảm bảo an toàn tối đa. Hệ thống chiếu sáng sự cố cùng biển báo thoát nạn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì tầm nhìn và hướng dẫn người thoát hiểm, với nguồn điện dự phòng và ký hiệu rõ ràng, dễ nhận biết, giúp tăng khả năng sơ tán thành công trong các tình huống khẩn cấp.
Lối thoát nạn trực tiếp là đường đi thẳng từ vị trí người sử dụng đến nơi an toàn ngoài công trình hoặc khu vực không nguy hiểm. Trong khi đó, lối thoát nạn gián tiếp có thể bao gồm các hành lang, cầu thang, hoặc khu vực trung gian được bảo vệ để người thoát hiểm có thể di chuyển an toàn trước khi ra khỏi công trình.
Việc phân loại và bố trí hợp lý hai loại lối thoát này giúp giảm thiểu thời gian sơ tán và tăng khả năng thoát hiểm thành công trong các tình huống cháy phức tạp.
Cầu thang thoát nạn phải được thiết kế với các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt như:
Cửa thoát hiểm cần có kích thước tiêu chuẩn, dễ mở và không bị khóa trong quá trình sử dụng. Ngoài ra, cửa phải được bố trí ở vị trí dễ nhận biết, có biển báo rõ ràng và được bảo trì thường xuyên để đảm bảo hoạt động tốt khi cần thiết.
Hệ thống chiếu sáng sự cố là một phần không thể thiếu trong phương án thoát nạn, giúp duy trì tầm nhìn trong điều kiện mất điện hoặc khói dày đặc. Các đèn chiếu sáng này phải được bố trí hợp lý, có nguồn điện dự phòng và được kiểm tra định kỳ.
Biển báo thoát nạn cần có kích thước, màu sắc và ký hiệu theo quy định, đặt ở các vị trí dễ quan sát như trên cửa thoát hiểm, hành lang, cầu thang và các điểm giao nhau. Việc sử dụng các biểu tượng quốc tế giúp người sử dụng dễ dàng nhận biết và phản ứng nhanh chóng.
Quy trình thẩm định phương án thoát nạn bao gồm các bước sau:
Việc thẩm định kỹ lưỡng phương án thoát nạn không chỉ giúp đảm bảo an toàn cho người sử dụng mà còn góp phần nâng cao chất lượng thiết kế PCCC, đáp ứng các yêu cầu pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành.